Het begrip 'Zelfzorg' staat voor alles wat consumenten zelf, op eigen initiatief en voor eigen verantwoordelijkheid, kunnen doen om herkenbare, tijdelijke gezondheidsklachten te verminderen of te genezen. Men stelt zelf de diagnose, bepaalt zelf wat men er aan wil doen en kiest zelf de therapie. Ook preventie en andere activiteiten om gezond te blijven, zijn vormen van zelfzorg. 

Zelfmedicatie
Het gebruik van zelfzorgmiddelen wordt zelfmedicatie genoemd. Voor diverse zelfzorgdoeleinden zijn zelfzorggeneesmiddelen, gezondheidsproducten en (medische) hulpmiddelen beschikbaar.

In vergelijking met andere Europese landen is het gebruik van zelfzorggeneesmiddelen en gezondheidsproducten in Nederland relatief laag. Dat geldt zowel voor de uitgaven per hoofd van de bevolking, als in relatie tot de (collectieve) uitgaven aan geneesmiddelen op recept van een arts.

Uitgaven aan zelfmedicatie per hoofd van de bevolking in 2008 en omzetaandeel zelfmedicatie in de totale farmaceutische markt in 2008:

Land	Uitgaven	Aandeel
Zwitserland	79	16 %
Ierland	75	15 %
België	63	15 %
Groot-Brittannië	56	13 %
Noorwegen	55	13 %
Duitsland	53	12 %
Nederland*	39	11 %
Oostenrijk	37	11 %
Finland	55	10 %
Zweden	50	9 %
Italië	27	9 %
Denemarken	44	8 %
Portugal	22	7 %
Frankrijk	31	6 %
Spanje	22	5 %

Bron: AESGP
* Voor Nederland zijn de zelfzorg-uitgaven aan gezondheidsproducten inbegrepen. Voor de andere landen betreft het vrijwel uitsluitend zelfmedicatie / zelfzorggeneesmiddelen. 

Zelfzorgproducten
Er zijn veel verschillende soorten producten voor zelfzorgdoeleinden beschikbaar. De samenstelling, claim of het werkingsmechanisme bepalen onder welk wettelijk regime een zelfzorgproduct valt. 

Wetgeving
Producten met een farmacologisch actieve stof en/of een therapeutische indicatie vallen onder de geneesmiddelenwetgeving. Het onderscheid tussen geneesmiddelen en gezondheidsproducten (Warenwet) betreft vooral de aard van de claim. Een therapeutische indicatie maakt een product tot een geneesmiddel en is voor Warenwetproducten  verboden. De aanprijzing van gezondheidsproducten dient beperkt te blijven tot het “in stand houden van een goede gezondheid”. 

De wetgeving voor medische hulpmiddelen is voor de eeuwwisseling zodanig aangepast, dat daar niet alleen voorwerpen, maar ook stoffen onder kunnen vallen. Net als voor geneesmiddelen is het voor medische hulpmiddelen toegestaan om therapeutische indicaties te gebruiken (genezen, behandelen of voorkomen van ziekte, pijn, verwonding of gebrek). Voor het onderscheid tussen geneesmiddelen en medische hulpmiddelen is het werkingsmechanisme van het product bepalend: farmacologisch, immunologisch of metabool voor geneesmiddelen en fysisch voor medische hulpmiddelen.